Tedaviler

Hemoroid Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Op. Dr. Orçun Oral Şentürk

Genel Cerrahi Uzmanı | Sayfa içeriği uzman tarafından incelenmiştir. Son kontrol tarihi:12 Kasım 2026

Hemoroid (basur), makat ve alt rektum bölgesindeki normal damar yastıkçıklarının büyümesi, yer değiştirmesi veya şikâyet oluşturmasıyla ortaya çıkan yaygın bir sağlık problemidir. Hemoroid hastalığı; makatta kanama, şişlik, kaşıntı, rahatsızlık hissi ve bazı durumlarda ağrıya neden olabilir.

Hemoroid tedavisi, hastalığın türüne, evresine ve şikâyetlerin şiddetine göre planlanır. Hafif vakalarda beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilirken uygun hastalarda ameliyatsız hemoroid tedavisi kapsamında lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve diğer girişimsel yöntemler değerlendirilebilir. İleri evrelerde veya diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir.

Sayfa İçeriği

01. Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid, halk arasında basur olarak bilinen, makat kanalı ve alt rektum bölgesindeki damar yastıkçıklarının genişlemesi veya yer değiştirmesi sonucunda şikâyet oluşturabilen bir hastalıktır.

Hemoroidal yastıkçıklar normal anatomik yapılardır ve dışkı kontrolüne katkıda bulunurlar. Ancak bu dokuların büyümesi, sarkması veya iltihaplanması sonucunda hemoroid hastalığı gelişebilir.

Hemoroid, yerleşim yerine göre iç ve dış hemoroid olarak iki temel grupta değerlendirilir.

Hastalık bazı kişilerde hafif belirtilerle seyrederken bazı hastalarda tekrarlayan kanama, makatta şişlik ve günlük yaşamı etkileyen rahatsızlıklara neden olabilir.

Hemoroid tanısı konulması, her hastada ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Özellikle erken evrelerde konservatif ve ameliyatsız tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

02. Hemoroid Neden Olur?

Hemoroid oluşumunda, makat bölgesindeki damar yastıkçıklarına uygulanan basınç, bağ dokularındaki değişiklikler ve bağırsak alışkanlıkları etkili olabilir.

Hemoroid gelişimiyle ilişkili başlıca faktörler şunlardır:

  • Kronik kabızlık: Dışkılama sırasında aşırı ıkınmaya neden olabilir.
  • Uzun süre tuvalette oturmak: Makat bölgesindeki basıncı artırabilir.
  • Düşük lifli beslenme: Sert dışkı oluşumuna ve kabızlığa katkıda bulunabilir.
  • Gebelik: Hormonal değişiklikler ve artan karın içi basınç hemoroid şikâyetlerini artırabilir.
  • Fazla kilo: Bazı kişilerde hemoroid gelişimiyle ilişkili olabilir.
  • İlerleyen yaş: Hemoroidal dokuları destekleyen bağ dokularında değişiklikler görülebilir.
  • Kronik ishal: Sık dışkılama ve bölgesel tahriş hemoroid şikâyetlerini artırabilir.

Hemoroid tek bir nedene bağlı gelişmez. Hastalığın ortaya çıkmasında kişisel yatkınlık, bağırsak alışkanlıkları ve yaşam tarzı birlikte rol oynayabilir.

03. Hemoroid Belirtileri Nelerdir?

Hemoroid belirtileri, hastalığın iç veya dış hemoroid olmasına, evresine ve eşlik eden komplikasyonlara göre değişiklik gösterebilir.

En sık görülen hemoroid belirtileri şunlardır:

  • Makattan parlak kırmızı kan gelmesi: Özellikle dışkılama sırasında veya sonrasında görülebilir.
  • Makatta şişlik: Dış hemoroid veya dışarı sarkan iç hemoroid dokusuna bağlı gelişebilir.
  • Kaşıntı ve tahriş: Makat çevresinde rahatsızlık oluşturabilir.
  • Dolgunluk hissi: Makat bölgesinde baskı veya şişlik hissedilebilir.
  • Dışarı çıkan hemoroid dokusu: Özellikle ileri evre iç hemoroidlerde görülebilir.
  • Ağrı ve hassasiyet: Özellikle pıhtı oluşmuş dış hemoroidlerde belirgin olabilir.
  • Mukus akıntısı: Bazı hastalarda makat çevresinde nemlenme ve tahrişe neden olabilir.

Hemoroid Kanaması Nasıl Olur?

Hemoroide bağlı kanama genellikle parlak kırmızı renktedir ve dışkılama sırasında tuvalet kâğıdında, dışkının yüzeyinde veya klozette fark edilebilir.

Ancak her makattan kanama hemoroid kaynaklı değildir. Anal fissür, bağırsak iltihapları, polipler ve kolorektal kanser gibi farklı hastalıklar da kanamaya neden olabilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan, açıklanamayan veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklikle birlikte görülen kanamalarda hekim değerlendirmesi önemlidir.

04. İç Hemoroid ve Dış Hemoroid Arasındaki Farklar

Hemoroid hastalığı, anatomik yerleşimine göre iç ve dış hemoroid olarak sınıflandırılır.

İç Hemoroid Nedir?

İç hemoroid, makat kanalında dentat çizginin üzerinde bulunan hemoroidal dokuların büyümesi ve şikâyet oluşturmasıdır.

İç hemoroidlerde en sık görülen belirtilerden biri ağrısız, parlak kırmızı rektal kanamadır.

Hastalık ilerlediğinde hemoroid dokusu dışkılama sırasında makat dışına çıkabilir. Bu duruma hemoroid prolapsusu adı verilir.

İç hemoroidler genellikle ağrısızdır; ancak sıkışma veya başka komplikasyonlar geliştiğinde ağrı ortaya çıkabilir.

Dış Hemoroid Nedir?

Dış hemoroid, makat çevresinde dentat çizginin altında bulunan hemoroidal dokularla ilişkilidir.

Dış hemoroidler makatta şişlik, hassasiyet ve rahatsızlık hissine neden olabilir.

Özellikle dış hemoroid içerisinde kan pıhtısı oluşması durumunda ani başlayan, belirgin ağrılı bir şişlik gelişebilir. Bu durum tromboze dış hemoroid olarak adlandırılır.

İç ve dış hemoroidlerin tedavi yaklaşımları farklılık gösterebilir. Bu nedenle doğru tanı ve sınıflandırma önemlidir.

05. Hemoroid Evreleri Nelerdir?

İç hemoroidler, makat dışına sarkma durumlarına göre dört evrede değerlendirilir.

1. Evre Hemoroid

Hemoroidal dokularda büyüme bulunur ancak makat dışına sarkma görülmez. En sık şikâyetlerden biri dışkılama sırasında kanamadır.

Bu evrede lif tüketiminin artırılması, dışkılama alışkanlıklarının düzenlenmesi ve gerekli durumlarda ilaç tedavisi gibi yaklaşımlar değerlendirilebilir.

2. Evre Hemoroid

Hemoroid dokusu dışkılama sırasında makat dışına çıkabilir ancak kendiliğinden içeri döner.

Şikâyetlerin devam ettiği uygun hastalarda lastik bant ligasyonu gibi ameliyatsız girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

3. Evre Hemoroid

Hemoroid dokusu makat dışına çıkar ve kendiliğinden geri dönmez. Genellikle elle içeri itilmesi gerekir.

Bu evrede tedavi seçimi hastalığın yapısına, kanama ve sarkma şikâyetlerine göre yapılır. Bazı hastalarda girişimsel yöntemler, bazılarında cerrahi tedavi uygun olabilir.

4. Evre Hemoroid

Hemoroid dokusu sürekli makat dışında bulunur ve elle içeri gönderilemez.

İleri evre hemoroidlerde cerrahi tedavi daha sık gündeme gelebilir. Ancak uygun yaklaşım hastanın muayene bulgularına ve eşlik eden sorunlara göre belirlenir.

Önemli: Bu dört evreli sınıflandırma iç hemoroidler için kullanılır. Dış hemoroidler aynı şekilde evrelendirilmez.

06. Hemoroid Tanısı Nasıl Konulur?

Hemoroid tanısı, hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve genel cerrahi uzmanı tarafından yapılan muayene ile konulabilir.

Muayene sırasında kanama, ağrı, şişlik, kaşıntı ve dışkılama alışkanlıkları sorgulanır.

Makat çevresi değerlendirilir ve gerekli görüldüğünde parmakla rektal muayene veya anoskopi uygulanabilir.

Hemoroid Tanısında Kolonoskopi Gerekir mi?

Her hemoroid hastasına kolonoskopi yapılması gerekmez.

Ancak makattan kanama bulunan bazı hastalarda yaş, aile öyküsü, bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler, kansızlık ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak kolonoskopi önerilebilir.

Özellikle makattan kanamanın yalnızca hemoroide bağlanmaması önemlidir.

07. Hemoroid Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hemoroid tedavisi, hastalığın evresine, iç veya dış hemoroid olmasına, kanama ve sarkma gibi şikâyetlere göre planlanır.

Tedavide amaç hastanın şikâyetlerini azaltmak, dışkılama sırasında oluşan zorlanmayı kontrol altına almak ve gerekli durumlarda hemoroidal dokulara yönelik girişim uygulamaktır.

Hemoroid Tedavisinde Kullanılan Yöntemler

Beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri: Lif tüketiminin artırılması, yeterli sıvı alınması ve tuvalette uzun süre kalınmaması gibi önlemler özellikle hafif şikâyetlerde önemlidir.

İlaç ve destekleyici tedaviler: Hekim tarafından uygun görülen bazı ilaçlar ve lokal uygulamalar belirtilerin kısa süreli kontrolüne yardımcı olabilir.

Ameliyatsız girişimsel yöntemler: Uygun iç hemoroid vakalarında lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve infrared koagülasyon gibi yöntemler değerlendirilebilir.

Cerrahi tedavi: İleri evre, belirgin sarkma bulunan veya diğer tedavilere yeterli yanıt alınamayan vakalarda gerekebilir.

Her hemoroid hastasının ameliyat olması gerekmez. Tedavi seçimi hastalığın özelliklerine göre belirlenmelidir.

08. Hemoroid Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Evet, birçok hemoroid hastasında ameliyatsız tedavi yöntemleriyle şikâyetlerin kontrol altına alınması mümkündür. Özellikle erken evre iç hemoroidlerde yaşam tarzı düzenlemeleri ve uygun girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Ameliyatsız hemoroid tedavisi kapsamında kullanılan yöntemler, hastalığın türüne ve evresine göre değişir.

Lastik Bant Ligasyonu

Lastik bant ligasyonu, uygun iç hemoroidlerde hemoroidal dokunun tabanına küçük bir bant yerleştirilmesi esasına dayanır.

Bu işlem, hemoroidal dokuya giden kan akımını azaltarak dokunun zamanla küçülmesini ve ayrılmasını amaçlar.

Özellikle uygun 1. ve 2. evre, ayrıca seçilmiş 3. evre iç hemoroid vakalarında değerlendirilebilir.

Skleroterapi

Skleroterapi, uygun iç hemoroid dokusuna özel bir madde uygulanarak dokuda kontrollü bir reaksiyon oluşturulmasını amaçlayan girişimsel yöntemdir.

Bu yöntem özellikle belirli kanamalı iç hemoroid vakalarında değerlendirilebilir.

İnfrared Koagülasyon

İnfrared koagülasyon, uygun iç hemoroid dokusuna kontrollü ısı enerjisi uygulanması esasına dayanır.

Özellikle erken evre iç hemoroidlerde kullanılabilen yöntemlerden biridir.

Lazer Destekli Hemoroid Tedavisi

Lazer enerjisinden yararlanan bazı hemoroid tedavi teknikleri de bulunmaktadır.

Bu yöntemlerin uygunluğu hemoroidin evresine, sarkma derecesine ve uygulanan tekniğe göre değişir.

Lazer yöntemleri her hastada klasik cerrahinin yerine geçmez. Ayrıca uzun dönem başarı ve tekrarlama sonuçları kullanılan yönteme göre farklılık gösterebilir.

Ameliyatsız hemoroid tedavisi, her hastada aynı yöntemin uygulanması anlamına gelmez. Doğru yöntemin belirlenmesi için muayene gereklidir.

09. Hemoroid Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Hemoroid ameliyatı, özellikle ileri evre hastalıkta, belirgin sarkma bulunan vakalarda veya ameliyatsız tedavilere rağmen şikâyetlerin devam ettiği durumlarda gündeme gelebilir.

Cerrahi tedavinin değerlendirilebileceği durumlar şunlardır:

  • İleri evre iç hemoroid bulunması
  • Belirgin ve sürekli hemoroid sarkması
  • Tekrarlayan veya tedaviye dirençli şikâyetler
  • Büyük dış hemoroidlerin eşlik ettiği bazı vakalar
  • Daha önce uygulanan tedavilerin yetersiz kalması

Hemoroid cerrahisinde farklı teknikler kullanılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu hastalığın anatomik özelliklerine ve hastanın durumuna göre belirlenir.

Cerrahi tedavi gerektiğinde iyileşme süreci, ağrı kontrolü ve olası komplikasyonlar hakkında hastaya bilgi verilmelidir.

10. Hemoroid Tekrarlar mı? Nasıl Önlenebilir?

Hemoroid hastalığı tedavi sonrasında tekrarlayabilir. Tekrarlama olasılığı hastalığın özelliklerine, uygulanan tedavi yöntemine ve bağırsak alışkanlıklarına göre değişebilir.

Hemoroid şikâyetlerinin azaltılması ve tekrarlama riskinin düşürülmesi için bazı önlemler alınabilir.

Hemoroidden Korunmak İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Günlük beslenmede yeterli miktarda lif tüketilmelidir.
  • Kişinin sağlık durumuna uygun şekilde yeterli sıvı alınmalıdır.
  • Kabızlık ve aşırı ıkınmadan kaçınılmalıdır.
  • Tuvalette gereğinden uzun süre kalınmamalıdır.
  • Düzenli fiziksel aktivite desteklenmelidir.
  • Sürekli kabızlık veya ishal gibi bağırsak sorunları değerlendirilmelidir.

Bu önlemler hemoroid şikâyetlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak hiçbir yöntem hastalığın kesinlikle tekrarlamayacağını garanti etmez.

11. Hemoroid Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Hemoroid ile basur aynı hastalık mı?

Evet. Basur, hemoroid hastalığının halk arasında kullanılan adıdır. Her iki ifade de makat ve alt rektum bölgesindeki hemoroidal dokularla ilişkili hastalığı tanımlar.

Hemoroid kendiliğinden geçer mi?

Hafif hemoroid şikâyetleri beslenme ve dışkılama alışkanlıklarının düzenlenmesiyle azalabilir. Ancak ileri evre sarkma veya tekrarlayan kanama bulunan vakalarda ek tedavi gerekebilir.

Hemoroid ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Evet. Uygun hastalarda yaşam tarzı düzenlemeleri, ilaç tedavileri, lastik bant ligasyonu, skleroterapi ve diğer girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Hemoroid kanaması tehlikeli midir?

Hemoroid kanamaya neden olabilir ancak her makattan kanama hemoroide bağlı değildir. Tekrarlayan veya fazla miktarda kanama, kansızlık belirtileri ya da bağırsak alışkanlıklarında değişiklik bulunması halinde tıbbi değerlendirme gerekir. Şiddetli kanama, bayılma veya belirgin baş dönmesi acil değerlendirme gerektirir.

Hemoroid ağrı yapar mı?

İç hemoroidler çoğunlukla ağrısız kanamayla kendini gösterir. Dış hemoroidlerde, özellikle pıhtı oluşması durumunda belirgin ağrı görülebilir.

Hemoroid lazerle tedavi edilir mi?

Seçilmiş hastalarda lazer destekli tedavi yöntemleri değerlendirilebilir. Ancak lazer her hemoroid türü ve evresi için uygun değildir.

Hemoroid kaç evredir?

İç hemoroidler sarkma derecesine göre dört evrede sınıflandırılır. Dış hemoroidler aynı evreleme sistemiyle değerlendirilmez.

Hemoroid için hangi doktora gidilir?

Hemoroid tanı ve tedavisi için genel cerrahi uzmanına başvurulabilir. Kolorektal cerrahi ve proktoloji alanında çalışan hekimler de bu hastalıkların değerlendirilmesiyle ilgilenir.

Hemoroid ameliyatı şart mı?

Hayır. Her hemoroid hastasında ameliyat gerekli değildir. Özellikle erken evrelerde konservatif ve ameliyatsız girişimsel yöntemler uygulanabilir. Cerrahi tedavi belirli ileri veya dirençli vakalarda gerekebilir.

Hemoroid tedavisinden sonra tekrarlar mı?

Evet. Hemoroid tedaviden sonra tekrarlayabilir. Tekrarlama riski uygulanan yönteme, hastalığın evresine ve bireysel faktörlere göre değişir.

Tıbbi Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı, muayene veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez. Makattan kanama, şiddetli ağrı veya diğer şikâyetlerde genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır.

Hemoroid Tedavisinde Ameliyatsız Yöntemler

Hemoroid tedavisinde her hastanın ameliyat olması gerekmez. Ameliyatsız hemoroid tedavisi, uygun hastalarda yaşam tarzı düzenlemeleri ve lastik bant ligasyonu, skleroterapi gibi girişimsel yöntemlerle planlanabilir.

Hemoroidin türü, evresi ve hastanın şikâyetleri değerlendirilerek uygun tedavi seçenekleri belirlenir. Bazı girişimsel işlemler hastanede yatış gerektirmeden uygulanabilir. İleri evre veya diğer tedavilere yeterli yanıt alınamayan vakalarda ise cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Op. Dr. Orçun Oral Şentürk
Genel Cerrahi Uzmanı · Çapa, İstanbul